دیدگاه

فقدان شخصیت و توان لازم برای مقابله با اتهامات وارده و نشان ندادن عکس العمل مناسب از جانب زرکش ، زمینه استمرار این نوع محاکمات را برای آیندگان فراهم ساخت . لذا علیرغم ظالمانه بودن این محاکمه و این که علی زرکش قربانی یک توطئه گردید ، در عین حال فساد تشکیلات کاملاً آشکار شد.

علی زرکش یزدی در سال 1328 در شهر مشهد متولد شد . در سال 1348 به دانشکده فنی دانشگاه تهران راه یافت . وی توسط مهدی افتخاری و محمد مفیدی معرفی (1) و به عضویت سازمان پذیرفته شد .

در سال 1351 به علت فعالیت های دانشجویی و ارتباط با بعضی افراد سازمان بازداشت و به ده سال حبس محکوم شد ، وی در زندان عضو کادر مرکزی سازمان و در کنار رجوی و خیابانی بود . (2)

به نوشته نشریه مجاهد ، زرکش پایه گذار و نخستین مسئول و سردبیر نشریه مجاهد و مسئول کل انتشارات و تبلیغات ، مسئول تشکیلات کل سازمان و ... و کادر مرکزی غیر علنی بود که تنها در یک مناظره تلویزیونی با شهید بهشتی به عنوان عضو سازمان معرفی شد. (3)

در خرداد 59 با مهین رضایی ازدواج کرد . در برپایی شورش مسلحانه 30 خرداد سال 1360 نقش فعالی ایفا نمود . بعد از کشته شدن موسی خیابانی در 19 بهمن 60 ، وی به سمت قائم مقام مسئول اول سازمان و فرمانده سیاسی _ نظامی آن منصوب شد (4) و مسئولیت ترورهای سازمان را تا خروج از کشور در سال 64 عهده دار بود .

وی در سال 1364 به پاریس احضار و در دادگاه ویژه ای به مدت یک ساعت محاکمه و به اعدام محکوم می گردد و سپس به بغداد انتقال داده می شود و در همانجا زندانی می شود . در مورد محاکمه و عزل علی زرکش ، هادی شمس حائری می نویسد :

" علی زرکش در پاریس در دادگاه ویژه که خود رجوی رئیس این دادگاه بود . محاکمه و به اعدام محکوم گردید و سپس به عراق منتقل و حدود یک سال در ساختمان بقایی که بعدها به ازهدی تغییر نام داد ، در طبقه چهارم زندانی بود و حق خروج از اتاق خود را نداشت . می گویند که این توطئه را مریم عضدانلو برایش ترتیب داده بود .

نکته ای که در اینجا قابل ذکر است این است که محاکمه و زندانی شدن علی زرکش ابتدا در فرانسه صورت گرفت و او مدتی در محل اقامت رجوی در پاریس زندانی بود و سپس به زندان عراق منتقل شد . زرکش می توانست هنگام انتقال به عراق از دست مأمورین بگریزد و خود را به پلیس فرانسه معرفی کند ، اما وی با قبول محکومیت خود و آمادگی برای رفتن به عراق مهر تأییدی بر انحرافات سازمان نهاد .

زیرا کسی که درون سیستمی پرورش یافته باشد که خود یکی از مهره های سازنده آن است و در تکوین انحرافات سازمان پا به پای رجوی سهیم بوده ، نمی تواند دارای ابتکار و استقلال رأی باشد و خود نیز تبدیل به مهره ای بی اراده می گردد . بدین جهت او نتوانست در مقابل این انحراف بایستد .

فقدان شخصیت و توان لازم برای مقابله با اتهامات وارده و نشان ندادن عکس العمل مناسب از جانب زرکش ، زمینه استمرار این نوع محاکمات را برای آیندگان فراهم ساخت . لذا علیرغم ظالمانه بودن این محاکمه و این که علی زرکش قربانی یک توطئه گردید ، در عین حال فساد تشکیلات کاملاً آشکار شد ، بدین جهت برای علی زرکش باید به عنوان یکی از عوامل به انحراف کشیدن سازمان و سکوت در مقابل آن به خصوص به خاطر راه اندازی انقلاب ایدئولوژیک سال 64 که او یکی از مهره های اصلی آن بود ، تأسف خورد ." (5)

سعید شاهسوندی در رابطه با محکومیت زرکش می نویسد :

" ماجرای محاکمه درون تشکیلاتی علی زرکش به خاطر انداختن گناه تمامی شکست ها و بن بست های استراتژیک ناشی از شروع مبارزه مسلحانه در خرداد 60 به گردن وی بوده است ." (6)

یکی از وابستگان سازمان در اروپا در کتابی که آذر ماه 84 نوشته است و به تحلیل انقلاب ایدئولوژیک از منظر مقبول سازمان اختصاص دارد ، درباره ماجرای زرکش چنین می نویسد :

" مرحله دوم انقلاب ایدئولوژیک و نشست های خطی متعاقب آن ، سه قربانی سرشناس را نیز به همراه دارد که تا مقطع انحلال دفتر سیاسی و کمیته مرکزی سازمان مجاهدین در شمار مقتدرترین عناصر رهبری کننده تشکیلات مجاهدین به شمار می روند. هر سه آنها از پیگیرترین مدافعان مرحله اول انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین و نزدیک ترین افراد به شخص مسعود رجوی بودند .

علی زرکش که تا مقطع انقلاب ایدئولوژیک مجاهدین انحلال متعاقب دفتر سیاسی و کمیته مرکزی مجاهدین ، جانشین مسئول اول سازمان و فرماندهی داخل مجاهدین را بر عهده داشت ، مسئول شکست های استراتژیک گذشته و انتقال نادرست خطوط رهبری به تشکیلات قلمداد شده و خلع رده می شود . بعد هم بدون سر و صدا به قرارگاه بدیع زادگان که محل اقامت رهبری سازمان بود منتقل می شود .

چنین اتفاقی در هر حزب و سازمانی که رخ دهد ، جدای درستی و غلطی آن ، بی هیچ تردید راه را به چند پارگی تشکیلات مربوط می برد . در میان مجاهدین اما آب از آب تکان نمی خورد ! انقلاب ایدئولوژیک اولین ثمره خود را در عمل به بار و بر می نشاند. مدت هاست که سازمان مجاهدین یک چهره بیشتر ندارد ، یک سال بعد علی که به عنوان رزمنده ساده در عملیات فروغ جاویدان شرکت کرده بود به خاک می افتد ، یادش گرامی باد ." (7)

برخی از جدا شدگان سازمان که در عملیات فروغ شخصاً شرکت داشته اند ، درباره نحوه مرگ علی زرکش که به عنوان یک سرباز صفر در عملیات شرکت داده شده بود ، معتقدند که وی از پشت سر هدف قرار گرفته و به قتل رسید . در مورد قاتل او دو قول وجود دارد :

روایت اول : " در حین عملیات مرصاد در جریان یک تصفیه خونین به دست فرهاد  چاه بست عضو سازمان و محافظ ابراهیم ذاکری از مسئولان رده بالای سازمان به قتل رسید ." (8)

روایت دوم : " علی زرکش توسط مسعود قربانی فرمانده تیم های ویژه عملیاتی در داخل کشور ، که مورد اعتماد شخص مسعود رجوی قرار داشت ، در صحنه عملیات فروغ جاویدان کشته شد و سپس مسعود قربانی نیز توسط فرد دیگری کشته شده است تا ردی بر جای نماند ." (9)

زرکش پیش از مرگ در نامه ای به همسرش مهین رضایی به افشای بعضی مسائل درون گروهی می پردازد و از له شدن و تصفیه خود پرده بر می دارد و عملیات فروغ را ناموفق پیش بینی می کند و تحلیل رجوی و مرکزیت سازمان را اشتباه دانسته است . متن این نامه که در جریان عملیات مرصاد (فروغ جاویدان) به دست نیروهای ایران افتاده بود ، برای نخستین بار در داخل کشور انتشار یافت .

زرکش و همسرش هر دو در عملیات مزبور کشته شدند و وسایل شخصی آن دو نیز پس از شناسایی ، مورد بازرسی قرار گرفته بودند که نامه مزبور در بین آنها پیدا شد . وی در نامه خود با اشاره به نادرستی تحلیل سازمان در اقدام به پدید آوردن فاجعه هفتم تیر ، درباره اقدام به عملیات فروغ می نویسد :

" این شرایط عیناً شرایط هفت تیر و یادآور آن روزهاست و این بار چندم است که سازمان از همان سوراخ گزیده می شود و به یک اشتباه استراتژیک دیگر تن می دهد . "

در قسمت دیگری از نامه مزبور در مورد دیدگاه رجوی نسبت به مردم چنین آمده است :

" مسعود ... در تشریح عملیات روی پارامتر مردم جایی باز نکرد و می خواهد با یک ضرب تنه رژیم را واژگون کرده و مردم را به صورت تماشاچی پشت رینگ نگه دارد . آنجا که در مقابل سؤال یکی از خواهران مبنی بر احتمال عدم حمایت مردم گفت که : مردم اگر با ما نیستند ، بر ما هم نیستند و مردم تابع قدرتند و پس از این که کفه قدرت به نفع ما چربید ، آنها هم خواهند آمد و نتیجه عملی این خط یعنی حرکت جدای از توده یعنی اراده گرایی و ...

طی بحث هایی که با مسعود رجوی و حمید (محمود عطایی) و شریف (مهدی ابریشمچی) و ... داشتیم بارها گفتم حرکتی که پشتوانه آن مردم نباشد با یک بند و بست و با یک تغییر فاز رژیم ، مواجه با بن بست خواهد شد و به همین دلیل مخالف آمدن به عراق بودم و به خاطر همین اظهار عقاید متهم به خیانت شدم و در پی اش حکم اعدام که البته کاش رفته بودم و این طور مرا تصفیه و له نمی کردند ."

زرکش در همین نامه علت باقی ماندن خود در تشکیلات را اینگونه توضیح داده بود :

" سؤال خواهی کرد که تو با این ذهنیت چرا در عملیات شرکت می کنی ؟ نمی دانم شاید تحمیل شرایط باشد ، شاید توسل به راهی برای رفع اتهامات . در هر صورت دلایلی که تا کنون با وجود شرایط ویژه که برایم فراهم آورده اند و باعث شده بمانم و بارها در مورد آن بحث کرده ایم ، هنوز آنها را منتفی نمی د انم و معتقد به اصلاح از درون هستم . حتی اگر همه چیزم را بر سر آن بگذارم ... "

گروهی از هواداران سازمان در فرانسه که مخالف رجوی بودند ، در تابستان 1377 اطلاعیه ای در مورد مرگ زرکش منتشر کردند ، در این اطلاعیه درباره انتشار نامه مذکور در ایران و واکنش سازمان در قبال آن چنین آمده است :

" ... پس از این که رژیم حاکم بر ایران نامه علی زرکش به همسرش مهین رضایی را منتشر نمود ، مسئولین باند (ارتش آزادیبخش ملی ایران) علاوه بر رادیو در چندین شماره از نشریه وابسته به خود (نشریه اتحادیه انجمن های دانشجویان مسلمان خارج کشور ، شماره های 145 ، 148 ، 150 ، 152 ، از 25 شهریور تا 20 آبان سال 1367) با نوشتن مقالات و با کلیشه کردن چندین دستخط علی زرکش و همچنین وصیت نامه او و مصاحبه با چند تن از ایادیشان از جمله خواهر علی زرکش و با آوردن دلایلی تلاش نمودند تا نامه علی زرکش به همسرش را که رژیم منتشر کرده بود ، دست نویس جعلی ... و مسخره و مضحک دانسته ؛

(البته بعد از این همه بسیج نیرو و نوشتن مقالات متعدد) اضافه می نماید که نامه منتشره توسط رژیم ... ارزش پاسخگویی ندارد ... ولی چندین مورد از جانب مسئولین این باند همچنان لاینحل و بدون پاسخ می ماند :

1. آیا یکی از ارزنده ترین رهبران یعنی علی زرکش به خاطر تغییر موضع متهم به خیانت نشده بود ...

2. رده و موضع سازمانی فردی که مدارج خطیر انقلابی را یک به یک طی نموده (10) ... قبل از کشته شدنش در شکست فروغ جاویدان چه بوده است ؟ ... وی تصفیه شده و همچنان تحت الحفظ بوده ... دو تا سه سال کاری نداشته ، از زور بیکاری و جلوگیری از له شدن بیشتر ، حاضر می شود تا یکی از کادرهای حفاظتی مسعود شود ...

3. آیا علی زرکش با رفتن به عراق موافق بود ؟ به نظر می رسد جواب منفی است ...

4. جدای از تمام موارد بالا ، اعم از درست یا نادرست بودن دست نویس جعلی ... محمد جابرزاده در نشست نمیه شب مهرماه سال 65 اعلام می داد : در جلسه ای با حضور مسعود و مریم ، اعضای دفتر سیاسی و مرکزیت ، علی زرکش به خیانت متهم شده ، خودش قبول کرده و حکم اعدامش هم صادر شده است.

و ... (رجوی در نامه ای به شاهسوندی) می نویسد : علی زرکش هم حی و حاضر است ، مدتی هم که در اینجا از دید بعضی ها مخفی بود به خاطر این بود که دشمن درباره تغییر مواضع او بر ما پیش دستی نکند ..

حال سؤال این است که اگر آنچه در دست نویس جعلی علی زرکش آمده نادرست   است ؟ ... تغییر موضع او چه بوده که مسئول ارتش آزادیبخش از ترس پیش دستی دشمن او را محکوم به اعدام و سپس برای مدتی وی را از دیده ها مخفی نگاه  می دارند ؟ " (11)

محمد حسین سبحانی با بررسی چگونگی خلع رده و محاکمه و سرانجا مرگ زرکش با استناد به اسناد و مدارک منتشره و معتبر ، معتقد است :

" اختلافات علی زرکش با مسعود رجوی پیرامون نتیجه ندادن استراتژی مبارزه مسلحانه برای سرنگونی رژیم بوده است ... مهدی افتخاری می گفت : علی بر سر نحوه کشاندن نیروی اجتماعی و مردم به میدان مبارزه علیه رژیم با مسعود اختلاف داشت . جدا از این نقل قول مهدی افتخاری که عضو دفتر سیاسی وقت سازمان در زمان دستگیری علی زرکش بود ، می توان به مضمون نامه های علی زرکش به همسرش مهین رضایی قبل از عملیات به اصطلاح فروغ جاویدان نیز اشاره کرد .

البته سازمان مجاهدین مدعی است که این نام ها قلابی می باشد و توسط رژیم جمهوری اسلامی دست خط علی زرکش جعل شده است که البته می توان حدس زد بر اساس همان استدلالی که علی زرکش زندانی شد (یعنی جلوگیری از سوء استفاده رژیم) این دروغ (جعال شدن نامه های علی زرکش توسط رژیم) نیز بر اساس همان استدال در سازمان توجیه و امکان طرح پیدا می کند ." (12)

سبحانی همچنین با ذکر واکنش های همراه با شگفتی اعضای سازمان بعد از اعلام خبر کشته شدن زرکش در عملیات فروغ ، روشن نشدن علت این که وی به عنوان سرباز صفر در آن عملیات سازماندهی شده بود و عبارات سؤال برانگیز در وصیت نامه زرکش که توسط سازمان منتشر شد و حاکی از دیدگاه های مخالف قبلی وی با رهبران سازمان بود، تأکید می کند که مطلب مندرج در نامه منتشره زرکش به همسرش صحبت دارد و قابل انکار نیست ." (13)

___________________________

  • 1- سبحانی معتقد است که زرکش توسط کاظم ذوالانوار عضوگیری شد . سبحانی ، روزهای تاریک بغداد ، ص 252 . در بیوگرافی رسمی سازمان پس از انقلاب نیز گفته شده که در زندان ، کاظم ذوالانوار موضع سازمانی زرکش را ارتقا داد . نشریه مجاهد ، ش 147 ، ص 4
  • 2- نشریه مجاهد ، ش 147 ، ص 4 . از اول اردیبهشت سال 54 ... مسئولیت رهبری تمام اعضا و هواداران سازمان در همه بندهای سیاسی زندان قصر (مرکب از 8 بند) به عهده برادر مجاهد علی زرکش قرار گرفت . همان
  • 3- چهره و قیافه علی زرکش برای بسیاری از اعضای سازمان ناشناخته بود و تنها افرادی که به ستاد انزلی (ساختان پایگاه اصلی و علنی سازمان در خیابان انزلی منشعب از خیابان طالقانی ، پس از انقلاب) در تهران تردد داشتند ، چهره وی را از نزدیک دیده بودند . ضمن این که در فاز سیاسی (1357 - 1360) و همچنین بعد از شروع یک مناظره تلویزیونی بدون اعلام موقعیت تشکیلاتی اش ، به نمایندگی از سازمان شرکت کرد ، ولی به جز آن تک مورد ، اسم و تصویر او در جایی نیامد . سبحانی ، روزهای تاریک بغداد ، ص 262
  • 4- نشریه مجاهد ، ش 147 ، ص 21 - 22
  • 5- شمس حائری ، مرداب ، ص 157
  • 6- شاهسوندی ، اسناد مکاتبات ... ، ص 23
  • 7- نیابتی ، نگاهی دیگر ... ص 75 . در ادامه متن فوق نویسنده حسن مهرابی و محمد حیاتی را در کنار جایگاه علی زرکش قرار داده است که خلع رده می شوند و اولی کناره گیری می کند و دومی هنوز در سازمان است . روشن است که بر خلاف نظر نیابتی اهمیت زرکش قابل مقایسه با دیگران نبوده و از همه کادرها بالاتر و مهم تر بوده است .
  • 8- روزنامه کیهان ، 1/10/67 ، ص 2
  • 9- سبحانی ، روزهای تاریک بغداد ، ص 263
  • 10- رجوی در حکم انتصاب زرکش به عنوان قائم مقام خود ، در تاریخ 30 فروردین 61 ، وی را از ارزنده ترین رهبران سازمان که مدارج خطیر را طی کرده ، توصیف کرده است . نشریه اتحادیه انجمن های ... ش 36 ، ص 1 - 2
  • 11- راستگو ، مجاهدین خلق در آئینه تاریخ ، ص 239 - 242
  • 12- سبحانی ، روزهای تاریک بغداد ، ص 267 - 271
  • 13- همان ، ص 273 - 281

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

جدیدترین مطالب

کانونهای فروپاشی درون فرقه رجوی

با ارزیابی دقیق اقدامات مجاهدین پس از انتقال به آلبانی در این عرصه ، با قاطعیت می‌توان گفت که ضریب نفوذ و ارتباط گیری آنان در اینترنت از دهه هشتاد...

مجاهدین در حال انقراض هستند

شبکه 4 انگلیس با پخش مستندی درباره فعالیت‌ ها و چگونگی تلاش مجاهدین برای ضربه زدن به نظام جمهوری اسلامی ایران، عنوان می‌کند که اعضای این گروه به دلیل قوانین...

باندرجوی، چرخش ناگزیراز سرویس اطلاعاتی به بنگاه تبلیغاتی و نقش اسرائیل در آن

معنای اقدام اسرائیل برای محافظت از مجاهدین ( با توجه به همان سناریویی که اسرائیل اعلام کرد که دو تن از اعضای مجاهدین با احدی از اعضای سفارت ایران ارتباط...

ورود به فاز نظامی از همان ابتدای انقلاب کلید زده شد.

ورود به فاز نظامی از همان ابتدای انقلاب کلید زده شد. وقتی یک کمیته مرکزی مخفی شکل می‌گیرد، برای چه درست می شود؟ مسئولیت این کمیته و شبکه مخفی با...

سربازان پیاده آمریکا در اروپا

واقعیت آن است که مجاهدین خود بهتر از همه می دانند که دولتهای اروپایی با توجه به شناختی که از آنان دارند، صرفاً این گروه را یک مزاحم برای ایران...

مطالب پربازدید

Error: No articles to display